Tri tân ôn cố

Chuyện ngày xửa ngày xưa ở xứ tôi truyền tụng đến nay, nghe hay đáo để. Thường thì người ta ôn cố tri tân, còn tôi ngược lại là tri tân ôn cố, bởi không có chuyện mới giống chuyện cũ thì chẳng ai liên tưởng đến cái chuyện cũ của thời hủ lậu làm gì.

Nghe kể: Thời đó có một anh chàng đã thi đỗ Cống sinh, vào hàng con nhà nho nhã, được học hành đến nơi đến chốn, trí thức nhất vùng. Xét cả về mặt đạo đức, tư cách được nhiều người kính nể, qua phổ thông đầu phiếu, Ông được giữ chức Chánh Tổng. Qua một khóa 5 năm, vị Chánh Tổng này làm nhiều việc hợp lòng dân, nhất là tấm gương liêm khiết, đạo đức, hiền lành. Tuy nhiên, về mẹo mực trị dân thì không bằng loại vô học như Lý trưởng chạy Nguyễn Văn Xèo (Lý trưởng chạy là muốn có cái chức ấy, phải cống nộp một mẫu ruộng), nhất là kế sách bòn vét của dân, áp chế dân thì Ông không dám làm, nên bị Lý Xèo đứng đầu bọn hào lý, phu đoàn, seo mõ trong địa hạt coi khính, bất hợp tác. Coi khinh đến mức tại một cuộc họp kín các hào lý, bầu chọn 2 lý trưởng trong Tổng cho khóa tới để trình lên Quan Huyện, dù đã thống nhất đều thảy giơ tay cử Nguyễn Văn Chày và Vương Văn Cối, nhưng sau đó tại cuộc họp công khai, bỏ phiếu kín thì Chày và Cối bị bật ra, Lý Xèo ngang nhiên vận động tay chân đút hai tên khác vào…Làm cho vị Chánh Tổng bẽ mặt muốn chết. Đây là nỗi nhục nhớ đời của Ông !

Ngày xưa xử án

Ảnh minh họa, mượn tạm trên mạng

Vị Chánh Tổng may mắn tái đắc cử khóa tiếp sau đó, được dân ủng hộ, đã dùng trí tuệ “hóa phép mầu” buộc Lý Xèo ra khỏi guồng máy hương lý hàng tổng, ngậm đắng nuốt cay về vườn. Dù đồ đệ Lý Xèo còn cài lại đó, nhưng vị Chánh Tổng quyết ra tay loại bỏ nốt những tên đã từng mang tội với dân. Không phải “ăn miếng trả miếng” như bọn tiểu nhân, mà Ông quyết tâm “thay Trời hành đạo”, vì dân, vì cuộc sống tốt đẹp yên lành, vị Chánh Tổng đã cho tóm dần từ cỡ trung lên cỡ đại bọn cường hào một thời tác oai tác quái. Nhân dân ngợi ca ủng hộ, bọn tội phạm tâm phục khẩu phục nhưng vị Chánh Tổng khẳng định: nhiệm vụ của Ông chưa xong, quyết trừ khử hết bọn hại dân hại nước và đặc biệt là phải tóm cổ Lý Xèo, bêu mặt nó ra trước bàn dân thiên hạ, cho nó vào tù ! Ông phải tiến hành cấp tốc vì như dân gian có câu “Biết sống đến mai không, mà để củ khoai đến mốt”. Nhiều người đoán: Ông phải làm xong nghĩa vụ đối với dân, cũng là để rửa xong nỗi nhục cho mình, cho chính nghĩa rồi có được tiếp tục giữ chức Chánh Tổng nữa hay thôi, Ông vẫn vui vẻ và mai kia trăm tuổi về Trời, Ông mới thanh thản thỏa lòng nhắm mắt được (!)

25-01-2018

Lê Khả Sỹ lượm lặt